Friday, June 22, 2012

History of Sri Lanka Go back to 700,000 B.C

History of Sri Lanka
Go back to 700,000 B.C

With evidence found from all over the world, researches and explorers believes that Sinhala (Helaya) in Sri Lanka (Hela Diva) is the oldest civilization in the world

History of Sri Lanka (documented) is more than 3,000 years, but Archaeologists claim that Sri Lanka was definitely inhabited by humans prior to that even going back to 700,000 BC. This web page provides very valuable evidence from all over the world to prove this claim. You will also find detailed information about the Sri Lankan and the parallel world’s history from the beginning of the humans.

Five million years ago, Human-like Apes lived in Africa. They developed into humans over a period of 2-3 million years. During the ice age, which began around 2.5 million years BC, these humans started to walk over the frozen landscape.
One Million Years BC Humans migrate from Africa to the rest of the world

About 1 million years ago; Humans migrated from Africa, to Asia, Indonesia and Europe over frozen landscapes. Until then, early humans had lived only in Africa. Archaeologists believe that the humans inhabited Sri Lanka during this migration. During the migration, the humans learnt to make and use primitive hand tools like axes.
Sri Lanka is known as Lanka--the "resplendent land"--in the ancient Indian epic b Ramayana, the island has numerous other references that testify to the island's deep history, natural beauty and wealth. Islamic folklore maintains that Adam and Eve were offered refuge on the island as solace for their expulsion from the Garden of Eden. Asian poets, noting the geographical location of the island and lauding its beauty, called it the "pearl upon the brow of India." A troubled nation in the 1980s, torn apart by communal violence, Sri Lanka has more recently been called India's "fallen tear."
Some of the highlights and evidence of the inhabited by humans in Sri Lanka are;
123,000 BC - Oldest human found in Lanka - Pathirajawela in the deep South. A student from Bundala Central school recovered the oldest Lankan human’s remains and his stone tools in Pathirajawela in Deep south, near Ambalantota. This Lankan had lived 20,000 years before the Niandathal inhabited the earth. It has been estimated, at an international average, that the population density for Lanka, at the time was 0.8-1.5 per SqKm in dry zone and 0.1 in wet zone. They had lived in groups of 1-2 families, not in large groups due to scarcity of food. With this proof of pre-historic settlement in Lanka, Patirajawela also exposed a flake and stone tool industry belonging to 125,000 to 75,000 BC. This meant that the Lankans had already started their long journey towards civilisation.
80000 BC - 2nd oldest human found in Lanka - Bundala in the deep South These people made tools of quartz (and a few on chert). Apart from such tools, no other remains had survived the ravages of time and tropical weathering.
30500 BC Fa-Hien cave - 3rd oldest Lankan human found in the Largest natural cave in South Asia Over 150 feet in height, 282 feet long, Pahiyangala can accommodate over 3000 humans. It was home to a large community. 3rd oldest Lankan human proves world's oldest proof of consumption of rice, Kurahan, salt Female body-remains found near BulathSinhala, proved the consumption of rice, kurahan, and salt. The Archaeologists named her Kalu-Menika. It was proof that 20,000 years before the world, Lankans have gone agricultural. It was also the first anatomically modern human found in whole of South Asia.

Click here to read the history of Sri Lanka and what took place in the world from 700,000BC to 483 BC

483 BC - Arrival of Aryans to Sri Lanka

In 483 BC Kingdom of Thambapanni is founded by Vijaya as North Indians mix into the Lankan community Vijaya landed in Sri Lanka near Mannar, and met a local girl named Kuveni. She introduced Vijaya to the local chief, Mahakalasena who ruled from the town of Lankapura. He invited Vijaya and the migrant group, to the seven days long wedding feast of his daughter. Noticing the unpreparedness of the local defences during the wedding festival, Vijaya and the followers killed many of the local officials, including Mahakalasena and grabbed the power. Refusing to accept Vijaya's rule, a lot of Sihalese (As Lankans were known at the time) withdrew to the jungles of the hill country. They blamed Kuveni for bringing the strangers into the kingdom. Vijaya realized that he should win the hearts and the minds of the people of Lanka if he was to continue to live in Lanka. Thus, the compromise between Vijaya and the Lankans took place. From here onwards, the north Indians would mix into the Sinhalese community as equals.
Vijaya takes the chief queen from North India Vijaya's ministers advised him to select a noble bride from North India as the chief queen. They proposed a princess from Madura Pura, south of Singhapura in Punjab. MaduraPura, inhabited by Ksatriya cast (mix of Sakyas and the Deva casts who refused to marry anyone from outside) was renown for beautiful maidens at the time. Many North Indian princes took brides from there. This beautiful princess from a kshastriya tribe of the Aryans arrived in Mannar with a large band of tradesmen and maidens. Earlier it was argued that this princess came form the Pandyan kingdom, and that she was the daughter of the Pandu King, who was from a kshastriya tribe of the Aryans who migrated from Madhya Pradesh. But it has been rejected. Among the many reasons it has been rejected is that there was no such royalty or advanced kingdom, which is linked, to the North Indians, developed in south India at the time.

History of Sri Lanka from 483 BC to 246 BC

Arrival of Buddhism to Sri Lanka

In 246 BC Mihindu Thero, son of Emperor Asoka meets Lankan king On 16th May, 246 BC, Lankan king Devanampiyatissa went on his regular Royal hunting in the 450-acre Royal National Park of four mountains, each of them, over 1000 feet tall. He got separated from his friends as he chased a deer. On one of the four mountains, he met Mihindu thero (Son of Emperor Asoka), and the Buddhist party despatched by the Emperor Asoka himself. The famous questions to check if the king had the wisdom to understand Buddhism were asked by Mihindu thero. Then, Lankan king listened, and asked questions, and by daybreak, became a Buddhist. People flock to A'pura to listen to Bana People from all over the country who came to listen to the Buddhist teaching by Mihindu Thero flooded Anuradapura. Over 8500 people embraced Buddhism during the first week alone. 55 members of the prime ministers family became Buddhist monks. Buddhism then took root as the formal belief system of the island. This was how Lankans were able to concentrate as a nation, voluntarily, to advance to become one of the developed nations in the world.

Click here to read more about the history of Sri Lanka and what took place in the world from 483 BC to 246BC

History of Sri Lanka from 246 BC to 777 AD

Chola influence

Under the rule of Rajaraja's son, Rajendra (1018-35), the Chola Empire grew stronger, to the extent that it posed a threat to states as far away as the empire of Sri Vijaya in modern Malaysia and Sumatra in Indonesia. For seventy-five years, Sri Lanka was ruled directly as a Chola province. During this period, Hinduism flourished, and Buddhism received a serious setback. After the destruction of Anuradhapura, the Chola set up their capital farther to the southeast, at Polonnaruwa, a strategically defensible location near the Mahaweli Ganga, a river that offered good protection against potential invaders from the southern Sinhalese kingdom of Ruhunu. When the Sinhalese kings regained their dominance, they chose not to reestablish themselves at Anuradhapura because Polonnaruwa offered better geographical security from any future invasions from southern India. The area surrounding the new capital already had a well- developed irrigation system and a number of water storage tanks in the vicinity, including the great Minneriya Tank and its feeder canals built by King Mahasena (A.D. 274-301), the last of the Sinhalese monarchs mentioned in the Mahavamsa.
King Vijayabahu I drove the Chola out of Sri Lanka in A.D. 1070. Considered by many as the author of Sinhalese freedom, the king recaptured Anuradhapura but ruled from Polonnaruwa, slightly less than 100 kilometers to the southeast. During his forty-year reign, Vijayabahu I (A.D. 1070-1110) concentrated on rebuilding the Buddhist temples and monasteries that had been neglected during Chola rule. He left no clearly designated successor to his throne, and a period of instability and civil war followed his rule until the rise of King Parakramabahu I, known as the Great (A.D. 1153-86).

Parakramabahu is the greatest hero of the Culavamsa, and under his patronage, the city of Polonnaruwa grew to rival Anuradhapura in architectural diversity and as a repository of Buddhist art. Parakramabahu was a great patron of Buddhism and a reformer as well. He reorganized the sangha (community of monks) and healed a longstanding schism between Mahavihara--the Theravada Buddhist monastery--and Abhayagiri--the Mahayana Buddhist monastery. Parakramabahu's reign coincided with the last great period of Sinhalese hydraulic engineering; many remarkable irrigation works were constructed during his rule, including his crowning achievement, the massive Parakrama Samudra (Sea of Parakrama or Parakrama Tank). Polonnaruwa became one of the magnificent capitals of the ancient world, and nineteenth-century British historian Sir Emerson Tenant even estimated that during Parakramabahu's rule, the population of Polonnaruwa reached 3 million--a figure, however, that is considered to be too high by twentieth-century historians. Parakramabahu's reign was not only a time of Buddhist renaissance but also a period of religious expansionism abroad. Parakramabahu was powerful enough to send a punitive mission against the Burmese for their mistreatment of a Sri Lankan mission in 1164. The Sinhalese monarch also meddled extensively in Indian politics and invaded southern India in several unsuccessful expeditions to aid a Pandyan claimant to the throne.

Click here to read more about the history of Sri Lanka and what took place in the world from 246 BC to 777AD

History of Sri Lanka from 777 AD to 1216 AD

DECLINE OF THE SINHALESE KINGDOM - Sinhalese Migration to the South

After Nissankamalla's death, a series of dynastic disputes hastened the breakup of the kingdom of Polonnaruwa. Domestic instability characterized the ensuing period, and incursions by Chola and Pandyan invaders created greater turbulence, culminating in a devastating campaign by the Kalinga, an eastern Indian dynasty. When Magha, the Kalinga king, died in 1255, another period of instability began, marking the beginning of the abandonment of Polonnaruwa and the Sinhalese migration to the southwest from the northern dry zone. The next three kings after Magha ruled from rock fortresses to the west of Polonnaruwa. The last king to rule from Polonnaruwa was Parakramabahu III (1278- 93). The migration is one of the great unsolved puzzles of South Asian history and is of considerable interest to academics because of the parallel abandonment of dry-zone civilizations in modern Cambodia, northern Thailand, and Burma.

Click here to read more about the history of Sri Lanka and what took place in the world from 777AD to 1216AD

History of Sri Lanka from 1216 AD to 1505 AD

Arrival of Portuguese to Sri Lanka

On 15th Nov'1505 Don Lourenco De Almeida arrives in Colombo by accident, Sinhalese see Cannons, wine, bread for the first time. They are taken to Kotte taking 3 days to cover 6 miles. After evaluating the situation, Portuguese planned to grab the international trade from the Muslims. They will in the coming years will exploit Lankans into the depths of infamy, & leave a story of shameful sadism & cruelty the Lankans have never heard of before in rulers of Lanka. Their behaviour creates a continuous dislike of the Whiteman within Sinhalese who will lose all they were ever proud of, including the good principles of life which made Sinhalese a distinctive race. Portuguese will first appear as merchants, then as fanatical cruel missionaries who will shock Lankans (who have a certain impression on religious monks), then finally they would turn to trade again.

Click here to read more about the history of Sri Lanka and what took place in the world from 1216AD to 1505AD

History of Sri Lanka from 1505 AD to 1638 AD

Arrival of Dutch to Sri Lanka

In 1638 Dutch makes the deal with Lankan King Dutch had the largest merchant fleet in the world. They had the latest and superior equipment, arms & ammo than Portugese who were a declining power. They recruited mercenaries from Scandinavia and Germany when manpower was needed. After several visits made by the Dutch envoys through the east coast, Sinhala king Rajasingha-2 decided to enter into the treaty proposed by the Dutch. It looked like a mutually beneficial one. Dutch insisted on the monopoly of spice trade, specially cinnamon. Sinhala king was to reimburse the cost of the war, back to the Dutch over the years. Lankan King was under the impression that he was hiring mercenaries to get rid of Portuguese. The Dutch only used Lanka with meanness, and false respect and humbleness, which fooled the Sinhalese who judged people on what they say.

History of Sri Lanka from 1638 AD to 1796 AD

The British replace the Dutch

1796 British takes Colombo: They break the promise given to Lanka British Navy advanced along the coast to Negombo, and then on foot they crossed Kelani river to reach Colombo. They humiliated the Lankan army by sending them back to Kandy, saying that they were not needed. British also sent the Lankan army units that took Matara from the Dutch on the 2nd February, back within 22 days. On 15 the February 1796, British took Colombo from the Dutch without resistance. Then British broke the promise given to the Lankan King. The British had only used Kandy to tie the Dutch troops in forts. Thus the joint elements of British East India co. and British Government took the entire coastline and the land 20 miles to the interior. Lanka was faced with the most powerful enemy in the world then.

Click here to read more about the history of Sri Lanka and what took place in the world from 1505AD to 1796AD

History of Sri Lanka from 1796 AD to 1948 AD

The institutions of Buddhist-Sinhalese civilization in Sri Lanka came under attack during the colonial eras of the Portuguese, the Dutch and the British. Most Sinhalese regard the entire period of European dominance as an unfortunate era, but most historians--Sri Lankan or otherwise--concede that British rule was relatively benign and progressive compared to that of the Dutch and Portuguese. Influenced by the ascendant philosophy of liberal reformism, the British were determined to anglicize the island, and in 1802, Sri Lanka (then called Ceylon) became Britain's first crown colony. The British gradually permitted native participation in the governmental process; and under the Donoughmore Constitution of 1931 and then the Soulbury Constitution of 1946, the franchise was dramatically extended, preparing the island for independence two years later.

Click here to read more about the history of Sri Lanka and what took place in the world from 1796AD to 1948

1948 onwards --

Since Sri Lanka’s independence in 1948, successive governments have been freely elected. Sri Lanka's citizens enjoy advanced health standards, a long life expectancy, and one of the highest literacy rates in the world despite the fact that the country has one of the lowest per capita incomes.
In the years since independence, Sri Lanka has experienced severe communal clashes between its Sinhalese majority-- approximately 74 percent of the population--and the country's largest minority group, the Sri Lankan Tamils and comprise nearly 13 percent of the population. The communal violence that attracted the harsh scrutiny of the international media in the mid to late 1980s can best be understood in the context of the island's complex historical development--its ancient and intricate relationship to India's civilization and its more than four centuries under colonial rule by European powers.
During the time of first post independence Prime Minister, Don Stephen (D.S.) Senanayake, the country managed to rise above the bitterly divisive communal and religious emotions that later complicated the political agenda. Senanayake envisioned his country as a pluralist, multiethnic, secular state, in which minorities would be able to participate fully in government affairs. His vision for his nation soon faltered, however, and communal rivalry and confrontation appeared within the first decade of independence. Sinhalese nationalists aspired to recover the dominance in society they had lost during European rule, while Sri Lankan Tamils wanted to protect their minority community from domination or assimilation by the Sinhalese majority. No compromise was forthcoming, and as early as 1951, Tamil leaders stated that "the Tamil-speaking people in Ceylon constitute a nation distinct from that of the Sinhalese by every fundamental test of nationhood."
In 1956, Solomon West Ridgeway Dias (S.W.R.D.) Bandaranaike successfully challenged the nation's Westernized rulers who were alienated from Sinhalese culture; and he became prime minister. A man particularly adept at harnessing Sinhalese communal passions, Bandaranaike vowed to make Sinhala the only language of administration and education and to restore Buddhism to its former glory. The violence unleashed by his policies directly threatened the unity of the nation, and communal riots rocked the country in 1956 and 1958. Bandaranaike became a victim of the passions he unleased. In 1959 a Buddhist monk who felt that Bandaranaike had not pushed the Buddhist-Sinhalese cause far enough assassinated the Sri Lankan leader. Bandaranaike's widow, Sirimavo Ratwatte Dias (S.R.D.) Bandaranaike, ardently carried out many of his ideas. In 1960, she became the world's first woman prime minister.
Communal tensions continued to rise over the following years. In 1971, Sinhalese extremists carried out a massive arms struggle against the government but lost their way after Mrs Bandaranaike, ordering an all out offensive against these extremists finally causing thousands of deaths young Sinhala youths. In 1972 the nation became a republic under a new constitution, which was a testimony to the ideology of Sirimavo Bandaranaike, and Buddhism was accorded special status. These reforms and new laws discriminating against Tamils in university admissions were a symbolic threat the Tamil community felt it could not ignore, and a vicious cycle of violence erupted that has plagued successive governments. Tamil agitation for separation became associated with gruesome and highly visible terrorist acts by extremists, triggering large communal riots in 1977, 1981, and 1983. During these riots, Sinhalese mobs retaliated against isolated and vulnerable Tamil communities.

Monday, June 11, 2012

චක්ඛුපාල තෙරුන් ගේ කථාව

පින්වත් දරුවනේ, අපේ බුදු රජාණන් වහන්සේ සැවැත් නුවර වැඩසිටිද්දී උපාලි නම් පින්වතෙක් සසර දුකෙන් මිදෙන අදහසින් පැවිදි වුණා. ඊට පස්සේ ධර්ම විනය ඉගෙන ගෙන තවත් ස්වාමීන් වහන්සේලා සමඟ ඈත පළාතක භාවනා කිරීමට පිටත් වුණා. එහිදී ඒ ස්වාමීන් වහන්සේට නිදි නො ලබා භාවනා කිරීම නිසා ඇස් රෝගයක් හට ගත්තා. වෙදමහත්තයා කිව්වේ ඇහැට බෙහෙත් දමද්දී ඇඳේ හාන්සි වෙන්න කියලයි. බෙහෙත් අතටගත් ඒ ස්වාමීන් වහන්සේ කල්පනා කරන්න පටන් ගත්තා. “මං සංසාරෙ කොයිතරම් මේ ඇස් නිසා දුක් විඳින්න ඇද්ද … බෙහෙත් දම දමා කොතරම් මහන්සියකින් ඇස් දෙක සනීප කිරීමට වෙහෙස ගන්ට ඇද්ද … නමුත් මට කිසිකලෙක දී නුවණැස පාදන උතුම් ශ්‍රී සද්ධර්මය මේ ලෙසින් ලැබුණේ නෑ. උතුම් බුදු රජාණන් වහන්සේ වැඩසිටිද්දී මට න කරන්නේ මේ ධර්මය අවබෝධ කරගැනීම විතරයි. ඒ නිසා වස් වසන්න කලින් මං අධිෂ්ඨාන කර ගත් විදිහට අරහත්වයට පත් නො වී මිසක් ඇඳක හාන්සි වෙන්නේ නැහැ” කියලා හිටගෙන ම යි ඇස් බෙහෙත් දැම්මේ. තමන් ගේ අධිෂ්ඨානය රැක ගන්න න නිසා වෙද මහත්මයා ගේ කීම ඇහුවේ නැහැ. මේ නිසා බෙහෙත්වලින් සුව ලැබුණේ නැහැ. වෙද මහත්මයා බෙහෙත් කිරීම අත්හැරියා. අන්තිමේ දී උන්වහන්සේ අරහත්වයට පත් වෙන කොට ඇස් දෙකම අන්ධ වුණා. ඒ නිසා උන්වහන්සේට ප්‍රසිද්ධ වුණේ චක්ඛුපාල යන නමින්. රහත් වෙන්න පින තිබුණත්, ඇස් අන්ධ වුණේ මක් නිසා ද? කියා අනෙක් ස්වාමීන් වහන්සේලා බුදු රජාණන් වහන්සේගෙන් ඇසුවා. එවේලෙහි බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ ගාථාව වදාළා.

මනෝපුබ්බංගමා ධම්මා මනෝසෙට්ඨා මනෝමයා
මනසා චේ පදුට්ඨේන භාසති වා කරෝති වා
තතෝ නං දුක්ඛමන්වේති චක්කංව වහතෝ පදං


කරන සියළු පින පවට ම – සිත මුල් වෙනවා හැම විට
පෙරට ම එනවා ඒ සිත – සිතෙන් හැදෙනවා සියල්ල

කෙනෙක් නපුරු සිතින් යුතුව – වචනෙන් පව් කරනා විට
නපුරු ලෙසට යොදවා සිත – කයෙනුත් පව් කරන කලට

පල දෙනවා ම යි ඒ පව – එනවා දුක ඔහු පසුපස
ගැල බැඳි ගවයා පසුපස – රෝදය කැරකෙන විලසට

ඉතින් දරුවනේ ඔය ගාථාව වදාළ බුදු රජාණන් වහන්සේ කිසිවෙක් නො දන්නා අතීත සිදු වීමක් මේ ඇස් අන්ධ වීමට බලපා තිබෙන බව පෙන්වා දුන්නා. ඈත අතීත කාලයක චක්ඛුපාල ස්වාමීන් වහන්සේ වෙද මහත්තයෙක් වෙලා සිටියා. ඇස් නො පෙනෙන දුප්පත් ගැහැණියක් ඇවිදින් ඒ වෙද මහත්තයාට මෙහෙම කිව්වා “අනේ පින්වත් වෙද මහත්තයෝ, මගේ ඇස් දෙක සනීප කරල දෙන්න. එතකොට මං දාසියක් වගේ ඔබ ළඟ සේවය කරනවා.” මෙය විශ්වාස කළ වෙද මහතා ඇය ගේ ඇස් දෙක සනීප කළා. දාසියක් වීමට අකමැති වූ ඇය ඇස් නො පෙනෙන අයුරක් පෙන්වා වෙද මහතා ගේ බෙහෙතෙන් සනීප නො වුණ බවට බොරු කිව්වා. වෙද මහතාට හරියට තරහ ගියා. “මං තිගේ ඇස් දෙක අන්ධ කරල දානවා” කියලා වෛර බැඳගත්තා. ආයෙමත් ඒ ගැහැණිය කැඳවා ඇස් අන්ධ වෙන බෙහෙතක් දුන්නා. ඒ බෙහෙතෙන් ඇය අන්ධ වුණා. වෙද මහතාට හරි සතුටු යි. නපුරු සිතින් පව්කමක් කොට කොතරම් සතුටු වුණත්, ඒ පව පස්සෙන් ඇවිදින් විපාක දෙන විදිහ හරි පුදුමයි. පවක් පල දෙන කොට එයින් සැපයක් ලැබෙන්නේ නැහැ. එයින් ලැබෙන්නේ දුකම යි.

පින්වත් දරුවනේ, ඒ නිසා කයින් කෙරෙන පව් වන සතුන් මැරීම, අන්සතු දෙය සොරකම් කිරීම, අශීලාචාර විදිහේ ජීවිතයක් ගෙවීම හා මත්පැන් බීම ආදිය කිසිසේත් ම කරන්න එපා. ඒ වගේ ම බොරු කියා අනුන් රැවටීම, කේලාම් කියා රණ්ඩු දබර ඇති කිරීම, නරක නපුරු වචන කථා කිරීම, වැඩකට නැති හිස් දේවල් කථා කිරීම අයිති වන්නේ වචනයෙන් කෙරෙන පව්වලට යි. අනුන් ගේ දෙයට ආශා කොට ඊර්ෂ්‍යා කිරීම, ක්‍රෝධ කිරීම, වෛර කිරීම, පින්පව් විශ්වාස නො කිරීම ආදිය අයිති වන්නේ සිතෙන් කෙරෙන පව්වලට යි. එවැනි සිතකින් පවක් කළෝතින්, පව් දෙයක් කිව්වෝතින්, ඔයාල ගෙ පස්සෙනුත් ඒවයේ විපාක පැමිණේවි. කරත්තෙ බැඳපු ගොනෙකු ගේ පිටිපස්සෙන් රෝදෙ කැරකෙනවා වගේ විපාකත් පැමිණේවි. ඒ නිසා හොඳ ම දෙය පව්වලින් වැළකීම ම යි.

Saturday, June 9, 2012

චුල්ලකාල මහාකාල තෙරුන් වහන්සේලා ගේ කථාව

අසංවර වූ හීන වීරිය ඇති කෙනා කිසි දියුණුවක් ලබන්ට බැහැ. සංවර වූ වීරියවන්ත කෙනා හැම දෙය ම ජය ගන්නවා.

පින්වත් දරුවනේ, ඒ කාලයේ සේතව්‍ය කියල නගරයක් තියෙනවා. එහි මහාකාල, මජ්ක්ධිම කාල, චුල්ල කාල කියල පුතාල තුන් දෙනෙක් සිටින පවුලක් හිටියා. ඔවුන් රැකියාවට කළේ වෙළදාමයි. වෙළදාම නිසා ඔවුන් ගේ අතමිට සරු වුණා. මහා ධනවතුන් වුණා. එක් කාලෙක මහාකාල නම් වූ වැඩිමහළු සොහොයුරාත්, චුල්ල කාල නම් වූ බාල සොහොයුරාත් වෙළඳාම පිණිස සැවැත් නුවරට පැමිණියා. සැවැත් නුවර දී මේ වෙළඳ සොහොයුරන්ට බුදු රජාණන් වහන්සේ ගැන අසන්ට ලැබුණා. මුළු නගරය ම සාමකාමි යි. බොහෝ නිවෙස්වල සවස් යාමයේ තෙරුවන් වන්දනා කොට භාවනා කරනවා. බණකථා අසනවා. හරිම ප්‍රීතියෙන් කල් ගෙවනවා. මේ වෙනස ගැන වෙළඳ සොහොයුරන් පුදුමයට පත් වුණා. ඔවුන්ටත් සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයට යන්නට ආශා හිතුනා. දිනක් සවස් යාමයේ මේ දෙදෙනා දෙව්රම් වෙහෙරට ගියා. බුදු රජාණන් වහන්සේව දැක ගත්තා.

එදා බුදු රජාණන් වහන්සේ ඉතාම ලස්සනට උතුම් ධර්මය කියා දුන්නා. මේ ඉපදෙන මැරෙන සසර ගමන ඉතාම භයානකයි. සිතේ ඇති වෙන ලෝභයත්, ද්වේශයත්, මුලාවත් නිසා සත්වයන් කෙලෙසී යනවා. එසේ කෙලෙසී ගිය මිනිසුන් සිත කය වචනය යන තිදොරින් කර්ම රැස්කොට අපායෙහි ඉපදෙනවා. නමුත් චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය අවබෝධ කරගත්තොත් මේ ප්‍රශ්නය විසඳාගන්න පුළුවනි. හැබැයි කෙනෙකුට ඒ වෙනුවෙන් මුළු ජීවිතයම කැප කළොත් ලෝභ, ද්වේශ, මෝහ යන අකුසල්වලින් සම්පූර්ණයෙන් ම නිදහස් වෙන්න පුළුවනි. සාමාන්‍ය ගිහි ජීවිතයක් ගත කරමින් ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය පුරුදු කරද්දී සෑහෙන වෙහෙසක් ගන්න වෙනවා. ඒකට හේතුව කාමසැපයට ම යි ගිහි ජීවිතය තියෙන්නේ. කෙලෙස් උපදින මාවතක් වගෙයි. හැමතිස්සේ ම මොකක් හරි දෙයකට හිත බැඳිල යනවා. ඒ වුණාට මේ පැවිදි ජීවිතය නම් හරීම නිදහස්. ආකාශය වගෙයි.

මේ වෙළඳ සොහොයුරන් දෙදෙනා බණ අසාගෙන සිටියා. මහාකාල හිටියේ ඉතාම හොඳින් සවන් දීගෙන යි. බුදු රජාණන් වහන්සේ වදාළ හැම බණ පදයක් ම මෙයාට අවබෝධ වුණා. මෙතරම් උතුම් අවස්ථාවක් ආයෙ කවදාවත් ලැබෙන එකක් නැහැ කියලා මෙයාට තේරුණා. බුදු රජාණන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරලා ගන්ධ කුටියට වැඩියා. මහාකාල ලොකු කල්පනාවකට වැටුණා. එයා චුල්ලකාලට මෙහෙම කිව්වා. “මල්ලියේ, ඔයා ගෙදර යන්න. වෙළහෙළඳාම් කටයුතු කර ගන්න. අනෙක් අයට හොඳින් සළකන්න. මං මහණ වෙනවා. මං ආයෙමත් ගිහි ගෙදරට බැඳෙන්නේ නැහැ. බුදු රජාණන් වහන්සේව මුණ ගැසුන වෙලාවේ මේ ලැබුණ දුර්ලභ අවස්ථාව අත්හැරගන්න මම කැමැති නැහැ.” “එහෙම කොහොම ද? එතකොට ඒ අක්කලාට මං මොකක් ද කියන්නේ? දරුවන්ට මං මොනවා ද කියන්නේ? අපි මෙච්චර මහන්සියෙන් කරපු ව්‍යාපාර කඩාකප්පල් කරන්න ද ඔයා හදන්නෙ? අනික ඔය නතරම් ගිහි ගෙදර ඉදගෙන මිනිසුන් ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නේ. ඉතින් ඔයාටත් පුළුවන්නෙ එහෙම කරන්න.” “නෑ මල්ලියේ, මිනිසුන් ඕන කෙනෙක් එහෙම කරපුවාවේ. මට න ඒක නොවෙයි. බුදු රජාණන් වහන්සේ ගිහි ජීවිතය අත්හැරලා පැවිදි ජීවිතයක් ගත කරගෙන නිවන හොයාගෙන ගියා. උන්වහන්සේ ධර්මය අවබෝධ කළා. මේ ජීවිතය තුළ දී ම ඒ නිවන අවබෝධ කිරීම පිණිස පැවිදි ජීවිතයේ වටිනාකම පෙන්වලා දුන්නා. ඉතින් මේ අවස්ථාව මට මඟහැරුණොත් ආයෙ ආයෙමත් මට උපදින්න සිද්ධ වේවි. ඒ නිසා මල්ලියේ මං නැවත ගෙදර යන්න කොහෙත්ම කැමැති නෑ. මං මේ සෑම දෙයක් ම අත්හරිනවා. මට ඕන කරන්නේ මේ චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය අවබෝධ කිරීම විතරයි.” අය්යයි මල්ලියි දෙන්නා ඔය විදිහට වාද කළා. අන්තිමේ දී අය්යා ජය ගත්තා. මල්ලි කල්පනා කළේ වෙන දෙයක්. “ඔව්, අය්යා මහණ වුණාට කමක් නෑ. පැවිදි වීම කියන්නේ හොඳ දෙයක් නෙ. අය්යත් මහණ වෙනවා නම්, මං විතරක් තනියම ආපහු යන්නේ මොකට ද? එහෙම නම් මමත් මහණ වෙනවා” කියල හිතාගෙන එයා මහාකාලට මෙහෙම කිව්වා. “ඔව් අය්යේ, ඔයා හරි කොහොම වුණත් අපි කවුරුත් වයසට ගිහින් මැරිලා යනවා නෙ. අපි කරපු පින්පව් අරගෙන යනවා නෙ. ඉතින් මේ හැම දෙයක් ම මේ ජීවිතයේ අවසන් කරලා නිවන අවබෝධ කරන එක හොඳයි කියලා මමත් කල්පනා කළා.” මහාකාලට හරිම සතුටුයි. එයා මල්ලිව සතුටින් වැළඳගත්තා. ඒ දෙදෙනා ඉතාමත් සතුටින් පැවිදි වුණා.

පැවිදි වුණාට පසු මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේ ඒ ගැන ඉතාමත් වගකීම් සහිතව කල්පනා කළා. බුදු රජාණන් වහන්සේ උගන්වන ආකාරයට ම සිත කය වචනය හසුරුවන්නට ඕන කියල දැඩි ලෙස අධිෂ්ඨාන කරගත්තා. කළණ මිතුරන් ගේ ඇසුරේ ම කල්ගත කරන්න හිතට ගත්තා. ඒ නිසා මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේ ඉතාම සිල්වත් කෙනෙක් වුණා. ඇස් කණ් ආදී ඉඳූරන් හොඳට සංවර කරගත්තා. දමනය වුණා. හිත ඇවිස්සෙන ලාමක දේවල්වලට ඉඩ දුන්නේ නැහැ. දානය වැළඳූවෙත් ජීවිතය පවත්වා ගැනීම විතරම යි. රස තෘෂ්ණාවට හසු වුණෙත් නැහැ. ශ්‍රද්ධාව හොඳින් පැවැත්වුවා. ගෙවෙන හැම තත්පරයකින් ම උපරිම ප්‍රයෝජන ගත්තා. වීරියවන්ත වුණා. සමාධිය දියුණු කළා. සුළු කලක දී අකම්පිත සිත් ඇති රහතන් වහන්සේ නමක් බවට පත් වුණා. නමුත් චුල්ලකාල ස්වාමීන් වහන්සේ ජීවිතයේ ඇති බැරෑරුම්කම ගැන කල්පනා කළේ නෑ. කම්මැලිකමෙන් කල්ගත කළා. හොඳට නිදාගත්තා. ප්‍රණීත ආහාරපාන ලැබුණ දවසට හොඳට වැළඳූවා. ඇතිපදමට වැළඳූවා. ආයෙමත් නිදාගත්තා. ගිහි ගෙවල්වල ජීවත් වෙන උදවිය දිහාබල බලා සතුටුවුණා. භාවනා කරන්න උත්සාහ ගත්තේ නෑ. ඉඳූරන් සංවර කරගත්තේ නෑ.

දිනක් පන්සියයක් ස්වාමීන් වහන්සේලා පිරිවරාගෙන බුදු රජාණන් වහන්සේ සේතව්‍ය නුවරට වැඩම කළා. සේතව්‍ය නුවර ඇට්ටේරියා වනයෙහි වැඩසිටියා. ස්වාමීන් වහන්සේලා පිඬුසිඟා වඩිද්දී මේ මහාකාල චුල්ලකාල ස්වාමීන් වහන්සේලාව ඒ නගරයේ වැසියන් හඳූනාගත්තා. ඔවුන් ගේ නිවසට දැනුම් දුන්නා. දිනක් චුල්ලකාල ස්වාමීන් වහන්සේට ගෙදර දානයට ඇරැයුමක් ලැබුණා. ඒ ස්වාමීන් වහන්සේ සතුටින් ගෙදරට වැඩියා. දන්වළඳා අවසානයේ ධර්මය දේශනා කළා. පින් අනුමෝදන් කොට ආපසු වැඩම කිරීම පිණිස අසුණෙන් නැගිට්ටා. එතකොට ඒ ස්වාමීන් වහන්සේ ගේ ගිහිකල බිරින්දෑවරුන් ඇවිදින් වට කරගත්තා. “හා …. හා … මේ මොක ද? දැන්ම ම පිටත් වෙන්න ද හදන්නෙ? මෙච්චරකලක් මුන්දැලාට මොකද වුණේ කියල සොයාගන්නට බැරිවයි හිටියේ. දැන් ඉතින් කොහේ යන්න ද? ආ … මේ සරම ගන්නවා. හා … කෝ … ඔය සිවුර අයින් කරන එක යි ඇත්තේ” චුල්ලකාල ස්වාමීන් වහන්සේ හොඳට ම බිය වුණා. පැනල යන්න ලැබුණේ නැහැ. ඒ භාර්යාවන් උන්වහන්සේව බලෙන් ම සිවුරු හැරෙව්වා. ගිහි රෙදි ඇන්ඳෙව්වා. දැන් පවුලේ උදවියට හරිම සතුටුයි. මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේ ගේ ගෙදර පිරිසටත් චුල්ලකාල සිවුරු හැරීම ගැන ආරංචි වුණා. ඔවුන්ට හරි සතුටුයි. “හරි … අපේ එක්කෙනාට කරන්න තියෙන්නෙත් ඔය ටික ම තමයි.” ඔවුන් පසුව දා ම මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේ සොයා ගොස් දානයට ආරාධනා කළා. ඒ ඇරැයුම පිළිගත් මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේ පසුව දා එම නිවසට වැඩම කළා. පිළිගැන්වූ දානය වැළඳූවා. අනුමෝදනා බණ දේශනා කළා. ආපසු වඩින්නට සිතා ගෙන අසුණෙන් නැගිට්ටා. ඒ මොහොතේ ම මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේ ගේ ගිහිකල බිරින්දෑවරු සඟවාගෙන සිටි ගිහි ඇඳූම් අතට ගෙන උන්වහන්සේව වට කරගත්තා. “හා … හා … ආපහු වඩින්න වගේ. ඒව කොහේද … දැන් ඉතින් මේ වතුපිටි බලාගෙන මල්ලිත් එක්ක වෙළහෙළඳාම් කරගෙන ඉන්න එකයි ඇත්තෙ.” මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වුණා. දෑස පියාගත්තා. කෙමෙන් කෙමෙන් පොළොවෙන් උඩට ඉස්සුනා. බිරින්දෑවරුන් පස්සට වීසි වුණා. ඇස් ලොකු වුණා. පුදුමෙන් වගේ බලාගෙන හිටියා. මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේ පොළොවෙන් උඩට නැගී අහසින් වැඩියා. සියළු දෙනා දෑත් වැඳගෙන ඒ දෙස බලා සිටියා. උන්වහන්සේ නො පෙනී ගියා. බිරින්දෑවරුන් එකිනෙකා බිරාන්ත වෙලා මූණට මූණ බලාගත්තා.

මහාකාල ස්වාමීන් වහන්සේට වන්දනා කළා. “ස්වාමීනී, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, අප ගේ සහෝදර ස්වාමීන් වහන්සේව බලෙන් සිවුරු හරවා ගත්තා” කියා පවසා සිටියා. එවේලෙහි භාග්‍යවත් බුදු රජාණන් වහන්සේ මේ ගාථා දෙක වදාළා.

සුභානුපස්සිං විහරන්තං ඉන්ද්‍රියේසු අසංවුතං
භෝජනම්හි අමත්තඤ්ඤුං කුසීතං හීනවීරියං
තං වේ පසහති මාරෝ වාතෝ රුක්ඛංව දුබ්බලං

සංවර ඉඳූරන් නො මැතිව – ලස්සන දෙය ගැන රැවටී
ගන්නා ආහාරය ගැන – අරුත නො දැන එහි ගිජු වී
භාවනාව ගැන නො සිතා – කම්මැලි ලෙස කල් ගෙවනා
කෙනා නිතර වැටෙන්නේ ම – දුකින් පිරුණු ලෝකයට ය
හමනා විට තදින් සුළඟ – කඩා වැටෙයි දුර්වල ගස
මාරයා දමයි ඔහු ඇද – ඉපදෙන මැරෙනා ලෝකෙට

අසුභානුපස්සිං විහරන්තං ඉන්ද්‍රියේසු සුසංවුතං
භෝජනම්හි ච මත්තඤ්ඤුං සද්ධං ආරද්ධවීරියං
තං වේ නප්පසහති මාරෝ වාතෝ සේලංව පබ්බතං

සංවර වූ ඉඳූරන් ඇති – ලොවෙහි සැබෑ තතු දකිනා
ගන්නා ආහාරය ගැන – අරුත ද හඳූනා සිටිනා
සැදැහැ සිතින් යුතුව හොඳින් – වීරිය වඩමින් නිතරම
දහම විනය තුළ සිටිනා – භාවනාව කරන කෙනා
යට කරන්න බැහැ කිසිවිට – මාරයාට ඔහු ගෙ ගමන
තදින් සුළඟ හමා ගිය ද – නො සැලේ ගල්කුල කිසි විට

පින්වත් දරුවනේ, ජීවිතය ජය ගන්නේ ඉතාමත් සුළු පිරිස යි. බොහෝ දෙනෙක් පරාජයට පත් වෙනවා. සාමාන්‍ය ලෝකයා මුදල් තිබීම, යානවාහන තිබීම, ඉඩකඩම් වතුපිටි තිබීම, ලොකු සමාජ තත්වයක් තිබීම, ජයග්‍රහණය හැටියට සළකනවා. එය යම් කිසි ජයග්‍රහණයක් තමයි. නමුත් ජීවිතයක ලොකුම ජයග්‍රහණය වන්නේ චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධ කිරීම ය. ඒත් එය අවබෝධ කළ හැක්කේ කාටද යන්න වග අටවෙනි ගාථාවෙන් හොඳින් ම පැහැදිලි වෙනවා.

පින්වත් දරුවනේ, වීරිය නැති, කාමසැපයෙහි ඇළුණු, ඉඳූරන අසංවර තැනැත්තා මේ ලෝකයට බැඳෙන්නේ සිතාගත නො හැකි වේගයෙනි. බුදු රජාණන් වහන්සේ එය පෙන්වා වදාළේ සුළඟින් කඩා වැටෙන දුබල ගසක් ලෙස ය. මාරයා ඒ තැනැත්තාව වසඟ කරන්නේ ඔහු තුළ ඇති දුර්වලකම් පාදක කොට ගෙන ය. මාරයා යනු මේ ලෝකයෙහි පැවැත්ම හෙවත් ඇස, කන, නාසය, දිව, කය, මනස යන සයෙහි පැවැත්මට අධිපති තැනැත්තා ය. චතුරාර්ය සත්‍යය අවබෝධය යනු ඒ ඇස්කණ් ආදියෙන් නිදහස් වීම යි. එසේ ජීවිතාවබෝධය තුළින් තණ්හාවෙන් නිදහස් වීම ගැන මාරයා කැමැති නැත. ඔහු නිතරම කැමැති වන්නේ පුද්ගලයා ඇස, කණ, නාසය, දිව, කය, මනස යන හයට බැඳී සිටීම ගැන යි. ඒ නිසා හත්වෙනි ගාථාවෙහි සඳහන් දුර්වලතාවලින් හෙබි පුද්ගලයාව එයට බැඳ තැබීම සුළු දෙයකි. ඔහු වහා එයට හසු වෙයි.

පින්වත් දරුවනේ, රහතන් වහන්සේ ගේ ස්වභාවය කොතරම් අසිරිමත් ද! උන්වහන්සේ කිසිවකට නො ඇලෙයි. උන්වහන්සේ අසුභ දෙය ඒ අයුරින් ම දකිති. ඉඳූරන් සංවර කර ගෙන සිටිති. ලොවෙහි ඇති සියළු රස එකට කැටි කොට රහතන් වහන්සේට පිදුවත් රස තෘෂ්ණාවට උන්වහන්සේ කිසිදා හසු නොවේ. උන්වහන්සේ වැඩ සිටින්නේ තෘෂ්ණාවෙන් නිදහස් වූ කෙනෙක් හැටියට මිස තෘෂ්ණාවෙහි දාසයෙක් ලෙස නොවේ. ඒ රහතන් වහන්සේ ගේ වීරිය හැම මොහොතේ ම පවතී. සිහි නුවණ මැනැවින් පවතී. මාරයාට කිසිසේත් ම උන්වහන්සේව යට කළ නො හැකිය. ඇස, කණ, නාසය, දිව, කය, මනස යන හයෙන් නිදහස් වූ උන්වහන්සේ වැඩ සිටින්නේ මහාගල් පර්වතයක් පරිද්දෙනි. කොතරම් සුළඟ හැමුව ද එය සොළවාලිය නො හැකි ය. මාරයා කවර දෙයක් කළ ද රහතන් වහන්සේව වෙනස් කළ නො හැකි ය. පිරිසිදු සිත් ඇති රහතන් වහන්සේලා බිහි වන්නේ බුදු සසුනක පමණි. බුදුවරුන් ගේ ලෝකයෙහි බබලන්නේ රහතන් වහන්සේලා ය.